Onderwijsonderzoek

Excellent onderwijs: ontwikkelen van talent en betrokkenheid

Geschreven door: Elke Mulder (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.)

Gebaseerd op een lezing van Monique Volman (Universiteit van Amsterdam)

Een aanzet tot anders denken (& doen?) in het geven van onderwijs.

Het gaat de afgelopen jaren veel over meetbare leerresultaten van de leerlingen. Monique Volman pleit juist de lastig meetbare leerdoelen voor de leerlingen. Ze noemt het belang van het creëren van betrokkenheid en het aanspreken van 'onbekende' talenten. Goed in rekenen? Dat valt inderdaad te meten. Maar ben je goed in het probleemoplossend denken en handelen? Dan is dat lastig te meten. Dat vinden we niet minder belangrijk, maar in de praktijk besteden we er wel minder aandacht aan, omdat we worden afgerekend op de meetbare resultaten.

De aandacht voor dit soort 'onbekende' talenten is, zo denk ik, één van de vele aanzetten geweest in de onderwijsontwikkelingen van het PO in Nederland. We vinden met zijn allen, het steeds belangrijker dat de kinderen zich ontwikkelen tot onafhankelijke individuen. Steeds meer scholen richten zich daarom op vormen van 'gepersonaliseerd leren' van leerlingen. Dus met veel aandacht voor de ontwikkeling van het kind op allerlei vakgebieden, niet alleen in de vorm van meetbare resultaten.
Vooral vernieuwingsscholen zijn steeds op zoek naar andere manieren van lesgeven, waarbij ze het jaarklassensysteem, de CITO toetsen, het horizontaal leren en ontwikkelen, willen doorbreken. Denk hierbij ook aan leerpleinen of units, waarbij ze juist proberen die 'onbekende' talenten van leerlingen aan te spreken en te ontwikkelen. Ook het wetenschaps- en techniek onderwijs speelt hierbij een rol, met veel aandacht voor ontwerpend en/ of onderzoekend leren. Scholen maken kleine stapjes, waarbij ze steeds meer afstand nemen van onderwijsprestaties meetbaar maken, maar juist leerlingen leren om vaardig te worden in het inzetten van hun 'onbekende' talenten.

Om de betrokkenheid van de leerlingen te verhogen is het van belang dat de leerlingen niet alleen hun eigen talenten leren ontdekken, maar er vooral ook mee leren werken, is wat Monique bepleit in haar oratie. Dat vraagt om een andere manier van onderwijs geven, die nu heel mooi wordt vertaald in '21 eeuwse vaardigheden'. Maar dat is slechts de paraplu waaronder bijvoorbeeld bovenstaande onderwijsvernieuwingen aan worden toegeschreven.

In 2011 heeft Monique Volman ook een soortgelijke oratie gehouden over betrokkenheid van de leerlingen in het onderwijs, waarin ze pleit dat het niet alleen gaat om prestaties van de leerlingen, maar om de kwaliteit van de lessen. In de oratie van 2013 doet ze daar nog een schepje boven op door ook te noemen dat excellente leerkrachten hierin een grote rol spelen.

Als het lukt om anders te kijken naar het onderwijs dat je geeft, kun je misschien ook anders handelen. Want krijgen die 'onbekende' talenten wel genoeg aandacht in jouw onderwijspraktijk? Kennen kinderen hun onbekende talenten? Kunnen zij ze inzetten, waar en wanneer dat nodig is? Oftewel, als je het onder één grote noemer zou willen samenvatten: is de betrokkenheid van jouw leerlingen hoog? Geef jij kwalitatief goed onderwijs? En daarbij: zet jij je academische vaardigheden in om de leerlingen in jouw groep naar een hoger level te tillen?

Als je de antwoorden op bovenstaande vragen niet (zeker) weet, lees dan de oratie of bekijk haar lezing op youtube (link bovenaan dit bericht). Laat je inspireren en ga op zoek naar nieuwe manieren van les geven aan jouw groep, zodat die 'onbekende' talenten bekend, ingezet en gebruikt worden. Met als doel dat de leerlingen leren hun talenten te gebruiken!